آغاز دفتر عصر صفويه ، در تاريخ تشيّعْ دوره‌اى برجسته وممتاز به شمار مىرود واز زاويه‌هاى گوناگون ، در خور درنگ وتأمّل است . يكى از اين زوايا ، اثرگذارى آن بر علوم اسلامى ومعارف شيعي است . اگر از اين نگاه به مسئله بنگريم ، با سه حركت بزرگ در حوزهء حديث شيعه روبه‌رو مىشويم : 1 - عمومىسازى معارف حديثي وترجمه روايات به فارسي ، 2 - شرح نويسى كتب روايى ، 3 - تدوين دائرةالمعارف‌هاى بزرگ حديثي . نهضت ترجمه با رويكرد گسترش فرهنگ حديثْ در ميان عامه ، به انجام رسيد وبسى توفيق يافت ؛ حركت دوم نيز در جهت تعميق معارف حديثي وحلّ معضلات آن براي أهل فضل وصاحب‌نظرانْ سامان گرفت وسومين حركت ، به انگيزهء حفظ ميراث تشيّع از نابودى وپراكندگى ، شكل گرفت . از ميان عالمان برجسته اين عصر ، علّامه محمدباقر مجلسي ( م 1110 ق ) در هر سه حركت ، سرآمد است . اينك نگاهى اجمالي به فعّاليت‌هاى علمي وى در اين سه عرصه مىافكنيم :